www.AzmeZohoor.ir

خطبه ‏ى طالوتيه

«اَلْخُطْبَهُ الطّالُوتِيَّةِ»⁽¹⁾

«... عَنْ اَبِى الْهَيْثَمِ بْنِ التَّيْهانِ اَنَّ اَميرَالْمُؤْمِنينَ عليه‏السلام خَطَبَ النّاسَ بِالْمَدينَةِ فَقالَ: اَلْحَمْدُ للّه‏ِِ الَّذى لااِلهَ‏اِلاّ هُوَ، كانَ حَيّا بِلا كَيْفٍ وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كانٌ وَ لا كانَ لِكانِهِ كَيْفٌ، وَ لا كانَ لَهُ اَيْنٌ، وَ لا كانَ فى شَىْ‏ءٍ، وَ لا كانَ عَلى شَىْ‏ءٍ وَلاَابْتَدَعَ لِكانِهِ مَكانا، وَ لا قَوِىَ بَعْدَ ما كَوَّنَ شَيْئا، وَ لا كانَ ضَعيفا قَبْلَ اَنْ يُكَوِّنَ شَيْئا، وَ لا كانَ مُسْتَوْحِشا قَبْلَ اَنْ يَبْتَدِعَ شَيْئا، وَ لا يُشْبِهُ شَيْئا وَ لا كانَ خِلْوا عَنِ الْمُلْكِ قَبْلَ اِنْشائِهِ، وَ لا يَكُونُ خِلْوا مِنْهُ بَعْدَ ذَهابِهِ، كانَ اِلها حَيّا بِلا حَياةٍ، وَ مالِكا قَبْلَ اَنْ يُنْشِى‏ءَ شَيْئا، وَ مالِكا بَعْدَ اِنْشائِهِ لِلْكَوْنِ، وَ لَيْسَ يَكُونُ للّه‏ِِ كَيْفٌ وَ لا اَيْنٌ وَ لا حَدٌّ يُعْرَفُ، وَ لا شَىْ‏ءٌ يُشْبِهُهُ، وَ لا يَهْرَمُ لِطُولِ بائِهِ، وَ لا يَضْعُفُ لِذُعْرَةٍ، وَ لا يَخافُ كَما تَخافُ خَليقَتُهُ مِنْ شَىْ‏ءٍ وَلكِنْ سَميعٌ بِغَيْرِ سَمْعٍ، وَ بَصيرٌ بِغَيْرِ بَصَرٍ، وَ قَوِىٌّ بِغَيْرِ قُوَّةٍ مِنْ خَلْقِهِ، لا تُدْرِكُهُ حَدَقُ النّاظِرينَ وَ لا يُحيطُ بِسَمْعِهِ سَمْعُ السّامِعينَ، اِذا اَرادَ شَيْئا كانَ بِلا مَشْوَرَةٍ وَ لا مُظاهَرَةٍ وَ لا مُخابَرَةٍ وَ لا يَسْأَلُ اَحَدا عَنْ شَىْ‏ءٍ مِنْ خَلْقِهِ اَرادَهُ، لا تُدْرِكُهُ الاَْبْصارُ وَ هُوَ يُدْرِكُ الاَْبْصارَ وَ هُوَ اللَّطيفُ الْخَبيرُ. وَ اَشْهَدُ اَنْ لااِلهَ‏اِلاَّاللّه‏ُ وَحْدَهُ لاشَريكَ لَهُ وَ اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّدا عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ اَرْسَلَهُ بِالْهُدى وَ دينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدّينِ كُلِّهِ وَ لَوْكَرِهَ‏الْمُشْرِكُونَ فَبَلَّغَ الرِّسالَةَ وَ اَنْهَجَ الدَّلالَةَ صلى ‏الله ‏عليه ‏و‏آله اَيَّتُهَا الاُْمَّةُ الَّتى خُدِعَتْ فَانْخَدَعَتْ وَ عَرَفَتْ خَديعَةَ
 

از ابوالهيثم‏بن التيهان نقل شده كه اميرالمؤمنين عليه‏السلام براى مردم خطبه ‏اى در مدينه خواند و در آن فرمود: سپاس خدايى را كه جز او پروردگارى نيست، زنده‏ اى است كه چگونگى ندارد و دور است از اينكه آن كه پديد آمده باشد. براى بودنش چگونه بودن و مكانى نبوده، درون چيزى واقع نگرديده و بر بلنداى چيزى قرار نگرفته است. براى خود مكانى نيافريده و پس از آفرينش مخلوقات، از آنان نيروى تازه نگرفته و قبل از پديد آوردن چيزى ناتوان و ترس نداشته است. از تنهايى خود نگران نبوده و به چيزى شباهت ندارد. پيش از آفرينش، بى ‏سلطنت نبوده و بعد از آنكه همه مخلوقات از بين بروند بى ‏سلطنت هم نشود. معبودى زنده بوده نه بخاطر زندگى عَرَضى. پيش از آنكه چيزى را بيافريند مالك بوده و پس از اينكه مخلوقات را آفريد [باز هم] مالك است. براى خداوند چگونگى و مكان نباشد و اندازه ‏اى كه [به وسيله ‏ى آن] شناخته شود وجود ندارد. چيزى كه شبيه او باشد وجود نداشته و هر چه بماند پيرى نخواهد داشت. از ترس ديگرى ناتوان نشود و از چيزى كه آفريده ‏هايش از آن مى ‏ترسند هراس ندارد. ولى شنوايى است بى ‏گوش، بينايى است بى ‏چشم و توانايى است بى ‏نياز از نيروى خلقش. ديده بينندگان او را درك نكند، و در گوش شنونده ‏ها نگنجد، هرگاه چيزى بخواهد نيازى به مشورت، كمك و اطلاع ‏رسانى ديگران ندارد و هرچه را اراده كند نيازى به سؤال و كسب تكليف از خلق خود ندارد. ديده ‏ها از درك او ناتوانند و او ديده‏ ها را درك مى ‏كند و خداوند مهربان و آگاه است. گواهى مى ‏دهم خدايى جز او نيست و همتايى ندارد و گواهى مى ‏دهم كه محمّد صلى ‏الله ‏عليه ‏و‏آله بنده و فرستاده اوست. [خداوند] او را براى هدايت و آئين حق فرستاد، تا دين اسلام را بر همه آئين‏ها برترى دهد هر چند مشركان كراهت داشته باشند. پس امر رسالت خود را تبليغ كرد و راه روشن را براى خلق نشان داد. اى امّتى كه فريبتان دادند و فريب خورديد و حيله فريبكار خود را دانستيد

مَنْ خَدَعَها فَاَصَرَّتْ عَلى ما عَرَفَتْ وَ اتَّبَعَتْ اَهْواءَها وَ ضَرَبَتْ فى عَشْواءِ غَوايَتِها وَ قَدِاسْتَبانَ لَهَا الْحَقُّ فَصَدَّتْ عَنْهُ وَ الطَّريقُ الْواضِحُ فَتَنَكَّبَتْهُ، اَما وَ الَّذى خَلَقَ الْحَبَّةَ وَ بَرَاَ النَّسَمَةَ لَوِاقْتَبَسْتُمُ الْعِلْمَ مِنْ مَعْدِنِهِ وَ شَرِبْتُمُ الْماءَ بِعُذُوبَتِهِ وَ ادَّخَرْتُمُ الْخَيْرَ مِنْ مَوْضِعِهِ وَ اَخَذْتُمُ الطَّريقَ مِنْ واضِحِهِ وَ سَلَكْتُمْ مِنَ الْحَقِّ نَهْجَهُ لَنَهَجَتْ بِكُمُ السُّبُلُ وَ بَدَتْ لَكُمُ الاَْعْلامُ وَ اَضاءَ لَكُمُ الاِْسْلامُ فَاَكَلْتُمْ رَغَدا وَ ما عالَ فيكُمْ عائِلٌ وَ لا ظُلِمَ مِنْكُمْ مُسْلِمٌ وَ لا مُعاهِدٌ وَلكِنْ سَلَكْتُمْ سَبيلَ الظَّلامِ فَاَظْلَمَتْ عَلَيْكُمْ دُنْياكُمْ بِرُحْبِها وَ سُدَّتْ عَلَيْكُمْ اَبْوابُ الْعِلْمِ فَقُلْتُمْ  بِاَهْوائِكُمْ وَاخْتَلَفْتُمْ فى دينِكُمْ فَاَفْتَيْتُمْ فى دينِ اللّه‏ِ بِغَيْرِ عِلْمٍ، وَاتَّبَعْتُمُ الْغُواةَ فَاَغْوَتْكُمْ وَ تَرَكْتُمُ الاَْئِمَّةَ فَتَرَكُوكُمْ، فَاَصْبَحْتُمْ تَحْكُمُونَ بِاَهْوائِكُمْ، اِذا ذُكِرَ الاَْمْرُ سَأَلْتُمْ اَهْلَ الذِّكْرِ فَاِذا اَفْتَوْكُمْ قُلْتُم هُوَ الْعِلْمُ بِعَيْنِهِ فَكَيْفَ وَ قَدْ تَرَكْتُمُوهُ وَ نَبَذْتُمُوهُ وَ خالَفْتُمُوهُ؟ رُوَيْدا عَمّا قَليلٍ تَحْصُدُونَ جَميعَ ما زَرَعْتُمْ وَ تَجِدُونَ وَخيمَ مَااجْتَرَمْتُمْ وَ مَااجْتَلَبْتُمْ، وَ الَّذى فَلَقَ الْحَبَّةَ وَ بَرَاَ النَّسَمَةَ لَقَدْ عَلِمْتُمْ اَنّى صاحِبُكُمْ وَ الَّذى بِهِ اُمِرْتُمْ وَ اَنّى عالِمُكُمْ وَالَّذى بِعِلْمِهِ نَجاتُكُمْ وَ وَصِىُّ نَبِيِّكُمْ وَ خَيِرَةُ رَبِّكُمْ وَ لِسانُ نُورِكُمْ وَالْعالِمُ بِما يُصْلِحُكُمْ، فَعَنْ قَليلٍ رُوَيْدا يَنْزِلُ بِكُمْ ما وُعِدْتُمْ وَ ما نَزَلَ بِالاُْمَمِ قَبْلَكُمْ وَ سَيَسْأَلَكُمُ‏اللّه‏ُ عَزَّوَجَلَّ عَنْ اَئِمَّتِكُمْ، مَعَهُمْ تُحْشَرُونَ، وَ اِلَى اللّه‏ِ عَزَّوَجَلَّ غَدا تَصيرُونَ، اَما لَوْ كانَ لى عِدَّةُ اَصْحابِ طالُوتَ اَوْ عِدَّةُ اَهْلِ بَدْرٍ وَهُمْ اَعْداءُكُمْ لَضَرَبْتُكُمْ بِالسَّيْفِ حَتّى تَؤُلُوا اِلَى الْحَقِّ وَ تُنيبُوا لِلصِّدْقِ فَكانَ اَرْتَقَ لِلْفَتْقِ وَ آخَذَ بِالرِّفْقِ، اَللّهُمَ فَاحْكُمْ بَيْنَنا بِالْحَقِّ وَ اَنْتَ خَيْرُالْحاكِمينَ.

و [عليرغم] فهميدن آن بر پذيرش فريب اصرار ورزيده و پيرو هوا و هوس خود شده و خويش را به تاريكى ضلالت و گمراهى زديد. در حالى كه حق و راستى برايتان آشكار شده بود از [حق و راستى] روى گردانيديد و به راه روشن پشت كرديد. آگاه باشيد سوگند به خدايى كه دانه را شكافت و آفريدگان را آفريد، اگر دانش و آب گوارا و شيرين را از معدنش كسب و نوش مى ‏كرديد و خوبى را از جايگاه واقعى ‏اش به عنوان توشه مى ‏گرفتيد و راه را از جاى روشن طى مى ‏كرديد و به روش صحيح حركت مى ‏نموديد، راه‏ها در مقابل شما صاف و هموار بود و نشانه ‏ها براى شما آشكار و اسلام برايتان مى ‏درخشيد و با خوشى و فراوانى [روزى] مى ‏خورديد و در ميان شما گرسنه و گرفتار نان خورانى باقى نمى ‏ماند و به هيچ مسلمان و هم‏ آئين شما و نه كسانى كه از مذاهب ديگر در پناه شما بودند، ستم نمى ‏رسيد. ولى شما راه تيره و تاريك را در پيش گرفتيد و جهان با تمامى وسعتش بر شما تيره و تار گرديد و ابواب دانش به رويتان بسته شد. از روى هواى نفس سخن گفتيد و در دين اختلاف نموديد. ندانسته به احكام دين فتوى داديد و دنبال گمراهان رفتيد و شما را گمراه كردند. امامان بر حق را رها ساخته و آن‏ها هم شما را رها گذاشتند. به وضعى افتاديد كه به دلخواه خود قضاوت كرديد. [قضاوتى كه] به حق نبود. و چون مسأله ‏اى به ميان آمد، از اهل ذكر سؤال كرديد و چون نظريه شان را به شما دادند، گفتيد دانش همين است. پس چه شد كه آن‏ها را رها كرديد و پشت سر نهاديد و با آن‏ها مخالفت كرديد؟ آرام باشيد به زودى آنچه را كه كاشته بوديد، درو خواهيد نمود و سرانجام جرم‏ها و هر آنچه را كه به سوى خود جلب كرده ‏ايد خواهيد ديد. قسم به آن كسى كه دانه را شكافت و آفريدگان را آفريد و به آن‏ها روح بخشيد، همانا دانستيد كه منم صاحب امر و كسى كه به اطاعت از او امر شده ‏ايد و منم دانشمند و عالم شما كه به علمش نجات و رهايى مى ‏يابيد و منم وصى پيغمبر شما و برگزيده پروردگارتان و زبان قرآنتان و دانا به مصلحت شما و به همين زودى، آهسته آهسته آنچه به شما وعده داده شده فرو خواهد آمد، همانگونه كه به امّت‏هاى پيش از شما فرو آمد و به تحقيق، به زودى خداوند از شما درباره ‏ى امامانتان سؤال خواهد نمود و با آنان محشور خواهيد شد و فرداى قيامت به درگاه خداوند عزّوجلّ خواهيد رفت. آگاه باشيد اگر به تعداد ياران طالوت و يا ياران جنگ بدر، ياور داشتم كه هم طراز شما بودند، شمشيرتان مى ‏زدم تا به حقّ برگرديد و به راستى گرايش پيدا كنيد و اين كار براى پيوند شكاف و نرمش بهتر بود. خداوندا ميان ما به حق حكم فرما كه تو بهترين حاكم هستى.

قالَ ثُمَّ خَرَجَ مِنَ الْمَسْجِدِ فَمَرَّ بِصيرَةٍ فيها نَحْوٌ مِنْ ثَلاثينَ شاةً، فَقالَ: وَاللّه‏ِ لَوْ اَنَّ لى رِجالاً يَنْصَحُونَ للّه‏ِِ عَزَّوَجَلَّ وَ لِرَسُولِهِ بِعَدَدِ هذِهِ الشِّياهِ لاََزَلْتُ ابْنُ آكِلَةِ الذِّبّانِ عَنْ مُلْكِهِ. قالَ: فَلَمّا اَمْسى بايَعَهُ ثَلاثُمِائَةٍ وَ سِتُّونَ رَجُلاً عَلَى الْمَوْتِ فَقالَ لَهُمْ اَميرُالْمُؤْمِنينَ عليه‏السلام : اُغْدُوا بِنا اِلى اَحْجارِ الزَّيْتِ مُحَلَّقينَ، وَ حَلَقَ اَميرُالْمُؤْمِنينَ عليه‏السلام فَما وافى مِنَ الْقَوْمِ مُحَلِّقا اِلاّ اَبُوذَرٍّ وَالْمِقْدادُ وَ حُذَيْفَةُ بْنُ الْيَمانِ وَ عَمّارُبْنُ ياسِرٍ وَ جاءَ سَلْمانُ فى آخِرِ الْقَوْمِ، فَرَفَعَ يَدَهُ اِلَى السَّماءِ فَقالَ: اَللّهُمَ اِنَّ الْقَوْمَ اسْتَضْعَفُونى كَمَا اسْتَضْعَفَتْ بَنُو اِسْرائيلَ هارُونَ، اَللّهُمَ فَاِنَّكَ تَعْلَمُ ما نُخْفى وَ ما نُعْلِنُ وَ ما يَخْفى عَلَيْكَ شَىْ‏ءٌ فِى الاَْرْضِ وَ لا فِى السَّماءِ،

راوى گويد: سپس حضرت على عليه‏السلام از مسجد بيرون آمد و به آغلى رسيد كه در آن قريب به سى گوسفند بود و گفت به خدا اگر براى من مردانى بودند، به شماره اين گوسفندان كه براى خداوند عزّوجلّ و رسولش خيرخواه و پاك دل بودند، پسر زن مگس‏خوار را از سلطنتش برمى ‏داشتم. راوى گويد: چون شب فرا رسيد، سيصد و شصت نفر با وى بر مرگ بيعت كردند، اميرالمؤمنين عليه ‏السلام فرمود: بامدادان در محلى به نام احجارالزيت، جمع شويد و براى نشانى، همه سرها را تراشيده باشيد و خود اميرالمؤمنين عليه ‏السلام هم سرش را تراشيد. از آن جمع كسى جز ابوذر و مقداد و حذيفة پسر يمان و عمّار پسر ياسر و سلمان هم كه در آخر آنان رسيد با سر تراشيده در محل قرارشان حاضر نشدند. و حضرت دست به آسمان برداشت و فرمود: بار خدايا، اين مردم مرا همچون بنى ‏اسرائيل كه هارون را خوار نمودند، خوار شمردند. بار خدايا تو دانى آنچه نهان داريم و آنچه عيان نماييم و هيچ چيزى در زمين و آسمان بر تو پنهان نيست، مرا مسلمان از دنيا ببر و به نيكان برسان. آگاه باشيد سوگند به خانه كعبه و آنكه دست به كعبه سايد (و هم در نسخه‏ اى است كه) و هم سوگند به مزدلفه و گام‏هايى كه براى رمى جمره بردارند، اگر نبود سفارش و عهدى كه پيغمبر اُمّى به من فرموده است، من همه مخالفان را به دره مرگ مى ‏انداختم و بر آن‏ها باران برق‏خيز مردن مى ‏فرستادم و به همين زودى خواهيد دانست.

نوشته شده توسط مجید دایی   

دوشنبه ، ۳۰ دی ۱۳۸۷ ، ۱۵:۱۴

منبع: خطب نادره www.khotabenadereh.com

www.AzmeZohoor.ir